Karbon şiş kırılması, kadife tezgâhında hem parça maliyeti hem de duruş süresi açısından en can sıkıcı arızalardan biridir. Kırılan şişi yenisiyle değiştirmek sorunu kısa vadede çözer; ancak asıl neden giderilmezse yeni karbon şiş de kısa sürede aynı akıbete uğrar. Bu yazı, Van de Wiele kadife tezgâhı çalıştıran bakım ekipleri için karbon şiş kırılmasının en sık görülen beş nedenini ve her birinde hangi parçaya bakılması gerektiğini anlatıyor.
Karbon şiş neden kırılır?
Karbon şiş, hafif ve rijit olduğu için tercih edilir. Ancak karbon, eğilmeye ve darbeye karşı metal gibi davranmaz; aşırı yük altında esneyip geri dönmek yerine çatlayabilir veya lifleri açılabilir. Bu yüzden şişin çevresindeki parçalardaki küçük bir sorun, zamanla karbon gövdeye yük bindirir ve kırılmayla sonuçlanır. Aşağıdaki beş neden, sahada en sık karşılaştığımız durumlardır.
Neden 1: Aşınmış veya kaymış yuva
Şiş, tezgâhta yuvalar (kılavuzlar) içinde ilerler. Yuva aşındığında şiş, hattından sapar ve yuvaya belirli noktalarda sürtünerek ya da çarparak ilerler. Bu sürekli yan yük, karbon gövdede çatlak başlatır.
Belirtiler: şiş yüzeyinde tek taraflı çizikler, yuvada parlama veya oyuk, şişin geçerken ses yapması.
MPS tezgâhlar için MPS Erkek Yuva (K15) ve MPS Dişi Yuva (K16) ayrı kodlarla bulunur.
Neden 2: Arka takozda boşluk
Şişin arka tarafındaki takoz ve bağlantı parçaları, şişi tahrik düzenine bağlar. Takoz aşındığında şiş her vuruşta küçük bir boşlukla hareket eder. Bu boşluk, hareketin başında ve sonunda darbe olarak karbon gövdeye yansır.
Belirtiler: şişin elle oynatıldığında arka tarafta boşluk hissedilmesi, takozda deformasyon veya ezilme.
Katalogda Şiş Arka Takozu (K8) ile birlikte ikinci tip, iç ve dış arka takoz, plastik ve fiber takoz seçenekleri bulunur.
Neden 3: Ayar kayması ve çarpışma
Erkek ve dişi şiş, çözgü ağzının ortasında buluşur. Devir noktası ayarı kaydığında kafalar birbirine çarpabilir ya da şiş, ağzın tam açık olmadığı bir anda çözgüye veya diğer tezgâh elemanlarına temas edebilir. Tek bir sert çarpışma bile karbonu kırabilir.
Belirtiler: kafalarda ezik, devir noktasında düzensizlik, atkı kaçırmada artış.
Ayar değerleri tezgâhın bakım kılavuzundan alınmalıdır. Biz ayar değeri yayınlamıyoruz.
Neden 4: Aşınmış tahrik çarkı
Şişi hareket ettiren tahrik çarkı aşındığında hareket düzgünlüğünü kaybeder; şiş sarsıntılı ilerler. Bu düzensizlik, özellikle hızlı çalışan tezgâhlarda karbon gövdeye tekrarlayan yük bindirir.
Belirtiler: çark dişlerinde aşınma, şişin hareketinde vuruntu, tahrik bölgesinden gelen düzensiz ses.
Katalogda Tahrik Çarkı Alüminyum (K19) ve Tahrik Çarkı Çelik (K20) bulunur.
Neden 5: Montaj ve taşıma hataları
Karbon şiş, montaj sırasında da zarar görebilir. Arka bağlantının aşırı sıkılması, şişin eğik takılması veya depoda başka parçaların altında kalması, gözle görülmeyen çatlaklara yol açabilir. Bu çatlaklar tezgâhta kısa sürede kırılmaya dönüşür.
Belirtiler: yeni takılan şişin kısa sürede kırılması, kırık yüzeyinin bağlantı noktasına yakın olması.
Saha notu: Kırılan şişi hemen atmayın. Kırığın nerede olduğu (uca yakın, ortada veya bağlantı noktasında) ve şiş yüzeyindeki çizik izleri, nedeni bulmak için en değerli ipucudur. Kırık parçanın fotoğrafını çekip saklayın.
Kontrol tablosu
| Belirti | Olası neden | Kontrol edilecek parça |
|---|---|---|
| Şişte tek taraflı çizik, yuvada parlama | Yuva aşınması veya kayması | Yuvalar (K15, K16) |
| Arka tarafta boşluk | Takoz aşınması | Arka takozlar (K8 ve diğer tipler) |
| Kafalarda ezik, düzensiz devir | Ayar kayması, çarpışma | Devir noktası ayarı, kafalar |
| Hareket sırasında vuruntu | Tahrik çarkı aşınması | Tahrik çarkı (K19, K20) |
| Yeni şişin bağlantı yakınından kırılması | Montaj hatası | Arka bağlantı, montaj yöntemi |
Yeni şiş takmadan önce
Kırılmadan sonra yeni şiş takmadan önce şu kontrolleri yapın:
- Yuvaları temizleyin ve aşınma olup olmadığına bakın.
- Arka takoz ve bağlantıyı elle kontrol edin.
- Tahrik çarkının dişlerini inceleyin.
- Yeni şişi taktıktan sonra tezgâhı düşük hızda çevirip devir noktasını kontrol edin.
- İlk vardiya boyunca şişi gözlemleyin.
Yeni karbon şiş için VDW Karbon Erkek (K4) ve VDW Karbon Dişi (K5) kodlarını kullanabilirsiniz. Tüm şiş parçaları Kadife Grubu sayfasında listelenir.
Yedek karbon şişin saklanması
Yedek karbon şişleri düz bir raf üzerinde, tüm boyu desteklenecek şekilde ve üzerine başka parça konmadan saklayın. Şişi dik olarak bir köşeye yaslamak veya ağır parçaların altında bırakmak, gözle görülmeyen çatlaklara yol açabilir. Taşıma sırasında da şişi uçlarından değil, gövdesinden kavrayın.
Sık sorulanlar
Çatlamış karbon şişi tamir edebilir miyim?
Karbon gövdedeki çatlak, yük altında ilerler. Tamir edilmiş bir şiş tezgâhta beklenmedik anda kırılabilir ve çevre parçalara zarar verebilir. Değişim öneriyoruz.
Erkek ve dişi şişten yalnızca biri kırıldı, ikisini de değiştirmeli miyim?
Zorunlu değil. Ancak kırılma bir çarpışmadan kaynaklandıysa diğer şişi de çatlak açısından dikkatle kontrol edin.
Karbon şiş ne kadar dayanır?
Sabit bir süre vermiyoruz. Yuvaların, takozların ve ayarın durumu, tezgâh devri ve vardiya sayısı ömrü belirler.
Karbon şiş kırılmasının nedenini birlikte değerlendirmek isterseniz kırık parçanın ve yuvaların fotoğrafını WhatsApp’tan 0541 951 44 10 numarasına gönderin.
