Kadife tezgâhında temiz bir kenar için iki düzenin uyum içinde çalışması gerekir: atkı fazlalığını kesen kenar makası ve kenarı bağlayan kenar örme düzeneği. Kenar makası bıçağı ile kenar örme iğnesi arasındaki mesafe doğru değilse ya kesim eksik kalır ya da makas, örme düzeneğinin bağladığı iplikleri de keser. Bu yazı, kadife tezgâhında kenar makası ayarı yapan usta ve bakım ekipleri için bu mesafenin neden önemli olduğunu, nasıl kontrol edileceğini ve ayar bozulduğunda kumaşta ne görüleceğini anlatıyor.
Kenar makası ile kenar örme neden birlikte ayarlanır?
Atkı her vuruşta kumaş enini geçip kenarda fazlalık bırakır. Kenar örme düzeneği, kenardaki son iplikleri birbirine bağlayarak kenarın sökülmesini önler. Kenar makası ise bağlanan kenarın dışında kalan atkı fazlalığını keser.
Bu iki işin sırası ve yeri birbirine bağlıdır:
- Makas, örme düzeneğine çok yakın keserse bağlanan iplikleri de kesebilir; kenar sökülür.
- Makas, örme düzeneğinden çok uzakta keserse kenarda uzun atkı uçları kalır; sakal oluşur.
Bu nedenle kenar makası ayarı tek başına değil, kenar örme iğnesinin konumuyla birlikte değerlendirilir.
Doğru mesafe değeri nereden alınır?
Bıçak ile iğne arasındaki mesafe için sabit bir değer yayınlamıyoruz. Bu değer tezgâh modeline, kullanılan kenar örme elemanının tipine ve dokunan kumaşa göre değişir. Doğru değer için:
- Tezgâhın bakım kılavuzundaki ayar değerini esas alın.
- Kılavuz yoksa aynı salonda sorunsuz kenar veren bir tezgâhı referans alın ve mesafeyi o tezgâhla karşılaştırın.
- Ayar yapılmadan önceki mesafeyi not edin; sonuç kötüleşirse geri dönebilirsiniz.
Kenar makası kadife tezgâhında nasıl ayarlanır?
Genel ayar sırası şu şekildedir:
- Hazırlık: Tezgâhı durdurun, enerjiyi kesin ve kenar bölgesine güvenli erişim sağlayın.
- Temizlik: Makas ve örme bölgesindeki kırpıntı ve tozu temizleyin; birikinti ölçümü yanıltır.
- Parça kontrolü: Makas ağzında çentik veya aşınma, makas yayında yorulma, örme iğnesinde eğilme olup olmadığına bakın. Aşınmış parçayla yapılan ayar kalıcı olmaz.
- Konumlama: Tezgâhı elle çevirerek makasın kestiği ana getirin.
- Ölçüm: Bıçak ile iğne arasındaki mesafeyi sentil (ayar lamı) ile kontrol edin ve kılavuz değeri veya referans tezgâhla karşılaştırın.
- Ayar: Gerekiyorsa makasın bağlantısını gevşetip konumunu düzeltin, ardından sabitleyin.
- Deneme: Tezgâhı düşük hızda çalıştırıp kenarı birkaç vuruş boyunca izleyin.
- Kayıt: Ayar sonrası durumu not edin; bir sonraki kontrolde karşılaştırma imkânı verir.
Saha notu: Sağ ve sol kenarı aynı gün, aynı kişi ayarlasın. İki kenarın farklı ustalar tarafından farklı zamanlarda ayarlanması, kumaşın bir kenarının temiz diğerinin sakallı çıkmasının sık nedenlerinden biridir.
Ayar bozulduğunda kumaşta ne görülür?
| Belirti | Olası neden | Kontrol edilecek parça |
|---|---|---|
| Kenarda uzun atkı uçları (sakal) | Makas örme noktasından uzakta kesiyor | Makas konumu, kenar makası |
| Kenar sökülüyor, örme iplikleri kesik | Makas örme noktasına çok yakın | Makas konumu, örme iğnesi |
| Kesim aralıklı, bazı vuruşlar kesilmiyor | Yay yorgun veya bağlantıda boşluk | Makas yayı, bağlantı |
| Ayar tutmuyor, kısa sürede bozuluyor | Bağlantı gevşiyor veya parça aşınmış | Bağlantı, kenar makası komple |
| Sadece bir kenarda sorun | O taraftaki ayar veya parça | İlgili taraftaki makas ve örme |
Ayar sık bozuluyorsa
Ayarın kısa sürede bozulması, genellikle bir parçanın aşındığını gösterir. Bu durumda ayar yapmaya devam etmek yerine parçayı değiştirmek daha az zaman kaybettirir:
- MPS tezgâhlarda sağ ve sol kenar makası ayrı kodlarla sunulur: MPS Kenar Makası Komple Sağ (M6) ve MPS Kenar Makası Komple Sol (M7).
- VME ve VMM tezgâhlar için VME - VMM Kenar Makası Komple (M5) ve VME - VMM Kenar Makas Yayı (M16) bulunur.
- Kenar örme tarafında Kenar Örme İğneli (KO1) ile delikli (KO2) ve kanallı (KO3) tipler listelenir.
Tüm makas parçaları için Makas Grubu sayfasına bakabilirsiniz.
Ayar kaydı nasıl tutulur?
Ayar değerini her seferinde sıfırdan aramamak için basit bir kayıt düzeni büyük kolaylık sağlar. Her tezgâh için şu bilgileri bir deftere veya tabloya yazın:
- Tezgâh numarası ve modeli
- Sağ ve sol kenar için ölçülen mesafe
- Kullanılan kenar makası ve kenar örme elemanının kodu
- Ayar tarihi ve ayarı yapan kişi
- O sırada dokunan kumaş kalitesi
Bu kayıt, bir kenarda sorun çıktığında son ayarın ne olduğunu ve o tarihten bu yana neyin değiştiğini hemen görmenizi sağlar. Aynı kumaşı dokuyan tezgâhlar arasında karşılaştırma yapmak da kolaylaşır.
Sık sorulanlar
Ayarı ne sıklıkla kontrol etmeliyim?
Sabit bir takvim önermiyoruz. Makas veya örme elemanı değiştirildiğinde, kumaş kalitesi değiştiğinde ve kenarda sakal ya da sökülme görüldüğünde kontrol edin.
Makası değiştirdikten sonra ayar yapmak gerekir mi?
Evet. Yeni makas eskisiyle aynı noktada kesmeyebilir. Takıldıktan sonra mesafeyi mutlaka kontrol edin.
Hangi kenar örme elemanının kullanıldığını nasıl anlarım?
Kenar örme elemanının fotoğrafını gönderin; iğneli, delikli veya kanallı tiplerden hangisi olduğunu birlikte belirleriz.
Kenar makası kadife tezgâhınızda ayar tutmuyorsa makas ve örme bölgesinin fotoğrafını WhatsApp’tan 0541 951 44 10 numarasına gönderin, hangi parçanın yorulduğunu birlikte bakalım.
