Kadife kumaşta enine açık-koyu bantlar, bölgesel olarak kısa ya da uzun kalan hav ve dokunuşta hissedilen dalgalanma, çoğu zaman kesim grubunda bir sorunun işaretidir. Ancak aynı görüntüyü üç farklı parça üretebilir: kadife bıçak ipi, bıçağın kendisi veya bileme taşı. Yanlış parçayı değiştirmek hem zaman hem para kaybettirir. Bu yazı, hav yüksekliği dalgalanması yaşayan kadife tezgâhı ustaları ve bakım ekipleri için sorunu doğru parçaya bağlamanın sırasını anlatıyor.
Hav yüksekliği neden dalgalanır?
Çift katlı kadifede iki kumaş katı arasındaki hav iplikleri, kızak boyunca hareket eden bıçakla ortadan kesilir. Hav yüksekliğinin düzgün olması için üç şartın aynı anda sağlanması gerekir:
- Bıçak her vuruşta aynı hızla ve aynı hat üzerinde ilerlemelidir.
- Bıçağın ağzı yeterince keskin olmalıdır.
- Bıçak, kumaş katlarının tam ortasından geçmelidir.
Bu şartlardan birini bozan her şey hav yüksekliğini etkiler. Bıçak ipi hareketin düzgünlüğünü, bileme taşı ağzın keskinliğini, bıçak yatağı ve kızak ise hattın sabitliğini belirler.
Belirtiye göre ilk şüpheli
Dalgalanmanın biçimi, kaynağı hakkında güçlü ipucu verir.
| Belirti | Olası neden | Kontrol edilecek parça |
|---|---|---|
| Düzenli aralıklı enine bantlar | Bıçak ipinde bölgesel aşınma veya uzama | Bıçak ipi, ip makarası ve kasnağı |
| Kesim çizgisinde tüylenme ile birlikte dalgalanma | Bıçak yeterince bilenmiyor | Bileme taşı, bıçak |
| Kumaşın bir kenarından diğerine değişen hav | Bıçak hattı eğik veya kızakta boşluk | Bıçak yatağı, kızak |
| Ani başlayan, düzensiz dalgalanma | Bıçak ağzında çentik veya hasar | Bıçak |
| Araba hızında belirgin değişim | Tahrik kayışında aşınma | Bıçak hareket kayışı |
Kadife bıçak ipi mi?
Düzenli aralıklarla tekrar eden bantlar en çok bıçak ipinden kaynaklanır. İpin bazı bölgeleri diğerlerinden fazla aşındığında bıçak arabasının hızı vuruştan vuruşa değişir. İp uzadığında ise araba vuruş sonunda tam konuma gelmez.
Kontrol için:
- Tezgâhı durdurup bıçak arabasını orta konuma alın.
- İpi kasnak ile makara arasında bastırın; belirgin esneme uzamaya işaret eder.
- İpi elinizle kaydırarak yüzeyinde parlama, lif kabarması veya incelme arayın.
- Makara ve kasnak yuvalarında ip tozu birikip birikmediğine bakın.
Katalogda kuru ve yağlı olmak üzere 4, 5 ve 6 mm bıçak ipleri bulunur; örneğin Bıçak İpi Yağlı 4 mm (B9) ve Bıçak İpi Kuru 4 mm (B6). İp değişiminin belirtilerini ayrıntılı olarak bıçak ipi ne zaman değiştirilmeli yazımızda anlattık.
VME ve VMM tezgâhlarda ip makarası ve kasnağı da ayrı kodlarla bulunur (B22, B23); MPS için ise çatal ve istikamet makaraları (B20, B21).
Bıçak mı?
Dalgalanma aniden başladıysa ve düzensizse bıçak ağzında bir çentik veya hasar olabilir. Bıçağı gözle ve ışığa tutarak kontrol edin. Çentikli bir bıçak, taş ne kadar iyi olursa olsun her geçişte aynı noktada farklı keser. Kumaş kesim bıçakları katalogda 0,25 ile 0,45 mm arası kalınlık seçenekleriyle listelenir; mevcut bıçağınızla aynı kalınlığı kullanmanız ayarı korur.
Bileme taşı mı?
Dalgalanmaya kesim çizgisinde tüylenme eşlik ediyorsa bıçak yeterince bilenmiyor olabilir. Taş yüzeyinde parlama, tıkanma veya düzensiz aşınma arayın. Bileme taşları katalogda FI, FII ve FIII olarak ayrı kodlarla bulunur; örneğin Bileme Taşı FI (B12). Hangisinin sizin tezgâhınıza ait olduğunu mevcut taşınızla karşılaştırarak teyit edin.
Saha notu: Üç parçayı aynı anda değiştirmek sorunu çözer ama nedenini öğretmez. Önce ipi kontrol edin, sonra taşı, en son bıçağı. Her adımdan sonra birkaç metre dokuyup kumaşa bakın; hangi değişimin fark yarattığını görmek bir sonraki arızada zaman kazandırır.
Gözden kaçan iki neden
Bıçak yatağı ve kızak: Kızakta boşluk oluşmuşsa bıçak hattı sabit kalmaz; hav yüksekliği kumaşın bir kenarından diğerine doğru değişir. Bıçak Yatağı Komple Rulonlu (B1) ve grafitli tipi (B2) katalogda bulunur.
Bıçak hareket kayışı: Bıçak arabasını tahrik eden kayış aşınmışsa araba hızı düzensizleşir. T10 1960 Bıçak Hareket Kayışı (KS3) bu kontrolün konusudur.
Tüm kesim grubu parçalarını Bıçak Grubu sayfasında bulabilirsiniz.
Kumaş numunesi saklayın
Hav dalgalanması fark edildiğinde sorunlu bölgeden küçük bir kumaş numunesi kesip üzerine tezgâh numarasını ve tarihi yazın. Parça değişiminden sonra alınan yeni numuneyle yan yana koymak, iyileşmenin gerçek olup olmadığını gösterir ve bir sonraki benzer arızada karşılaştırma imkânı verir.
Sık sorulanlar
Dalgalanma sadece belirli renklerde görülüyor, neden?
Açık renklerde ve parlak iplikte hav yüksekliği farkı daha kolay görünür. Sorun muhtemelen tüm kumaşta vardır; koyu renklerde yalnızca daha az fark edilir.
İp yeni ama bantlar geçmedi, ne yapmalıyım?
Makara ve kasnak yuvalarını kontrol edin. Aşınmış bir makara yeni ipi de düzensiz çalıştırır. Ardından taşa ve bıçak yatağına geçin.
Kuru ip ile yağlı ip dalgalanmayı etkiler mi?
Kızak tipine uygun olmayan ip, zamanla düzensiz aşınır ve dalgalanmaya katkı yapabilir. Genel kural olarak grafitli kızakta kuru, rulonlu kızakta yağlı ip kullanılır.
Kadife bıçak ipi, bileme taşı veya bıçak yatağı için hangi parçanın gerektiğinden emin değilseniz kumaşın ve kesim grubunun fotoğrafını WhatsApp’tan 0541 951 44 10 numarasına gönderin.
